اختلال بیش فعالی ADHD
بیش فعالی یا اختلال کم توجهی-بیش فعالی (ADHD) یک اختلال روانی است که معمولاً در دوران کودکی شناسایی میشود، اما ممکن است تا بزرگسالی ادامه یابد. این اختلال مشخصههای خاصی دارد که بر فعالیتهای روزمره، تواناییهای اجتماعی و درک تحصیلی انسان تأثیر میگذارد. این اختلال یکی از شایعترین اختلالات روانی در سنین کودکی است و تأثیرات آن میتواند شامل مشکلات در ارتباطات اجتماعی، یادگیری و حتی مدیریت احساسات باشد.
اختلال ADHD به سه نوع عمده تقسیم میشود: نوع کم توجهی، نوع بیش فعالی-تکانشی و نوع ترکیبی. نوع کم توجهی به مشکلاتی در تمرکز و توجه مربوط میشود، بهطوریکه فرد ممکن است در تکمیل وظایف یا در پیگیری مکالمات در محیطهای اجتماعی دچار مشکل شود. نوع بیش فعالی-تکانشی همچنین به رفتارهای ناپایدار و مشکل در کنترل خود اشاره دارد، که ممکن است به حرکات سریع، پرحرفی و یا تصمیمگیریهای ناگهانی منجر شود. نوع ترکیبی شامل نشانههای هر دو دسته است و افراد مبتلا به این نوع ممکن است با چالشهای بیشتری در زندگی روزمره مواجه شوند.
علت دقیق بروز اختلال ADHD هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، محیطی و مغزی ممکن است در آن نقش داشته باشند. به عنوان مثال، مطالعات نشان دادهاند که بروز این اختلال در خانوادهها ممکن است افزایش یابد، که نشاندهنده تأثیر عوامل ژنتیکی است. همچنین، عواملی نظیر قرار گرفتن در معرض سموم در دوران بارداری، زایمان زودرس، و اختلالات مغزی اولیه نیز ممکن است با بروز این اختلال مرتبط باشند.


علائم بیش فعالی معمولاً شامل چندین نشانه است که میتوانند در محیطهای مختلف ظهور کنند. بهعنوان مثال، فرد مبتلا ممکن است دچار مشکل در تمرکز بر روی کارها شود و به آسانی حواسش پرت شود. حرکتهای بیش از حد و ناتوانی در نشستن به مدت طولانی نیز از جمله نشانههای شایع این اختلال است. به علاوه، افراد مبتلا به ADHD ممکن است در کنترل احساسات و رفتارهای خود دچار مشکل شوند و در نتیجه، در تعاملات اجتماعی با دیگران دچار چالشهایی شوند.
یکی از چالشهای بزرگ در تشخیص و مدیریت ADHD این است که بسیاری از علائم آن میتواند در سنین مختلف طبیعی به نظر برسد. برای مثال، کودکان معمولاً انرژی بالایی دارند و ممکن است نشانههایی از بیتابی و حواسپرتی از خود نشان دهند. اما با بروز این علائم در یک دوره طولانی و در چندین محیط، ممکن است پزشک یا روانشناس به تشخیص ADHD برسند.
تشخیص زودهنگام و مداخله مناسب میتواند تأثیر چشمگیری بر کیفیت زندگی فرد مبتلا به ADHD داشته باشد. درمان معمولاً شامل ترکیبی از مشاوره، رفتار درمانی و در برخی موارد، داروها است. علم پزشکی و روانشناسی به والدین و معلمان کمک میکند تا به بهترین راهکارها برای مدیریت علائم ADHD دست یابند و به فرد مبتلا کمک کنند تا به پتانسیل کامل خود برسد. درک و پذیرش شرایط افراد مبتلا به بیفعالی میتواند برای آنها و اطرافیانشان اثرات مثبتی به همراه داشته باشد و زمینه را برای یک زندگی بهتر و سالمتر فراهم کند.